Tien geboden voor een gezond wereldbeeld (deel 2)

Het nieuws kan overweldigend zijn. Berichten over oorlog, aardbevingen, honger en andere ellende overspoelen je en laten je achter met het idee dat de wereld in brand staat. Als je naar de cijfers kijkt, is er op het gebied van armoede, veiligheid en gezondheid echter een ongelofelijke vooruitgang geboekt.  Sterker nog: we zijn rijker, veiliger, gezonder en slimmer dan ooit.

Maar waarom weten we dit niet? De bekende Zweedse statisticus en gezondheidswetenschapper Hans Rosling die vorig jaar overleed, beschrijft in zijn boek Feitenkennis de menselijke denkfouten, ofwel ‘instincten’ die daarvoor zorgen. Zijn organisatie Gapminder (nu geleid door zijn zoon en schoondochter) vertaalde ze in Tien geboden voor een gezond wereldbeeld. Vandaag de laatste vijf: zo blijf  je overeind in de nieuwsstorm!

6. Zet vraagtekens bij categorieën (generalisatie-instinct)

  • Zoek naar verschillen binnen groepen. Vooral wanneer de groepen groot zijn, zoek naar manieren om ze op te delen in kleinere, meer gedetailleerde categorieën.
  • Zoek naar overeenkomsten tussen groepen. Opvallende gelijkenissen tussen verschillende groepen kunnen ook betekenen dat de gemaakte categorieën niet relevant zijn.
  • Pas op voor de meerderheid. De meerderheid betekent slechts meer dan de helft. Vraag of het 51 procent, 99 procent of iets daar tussenin betekent.
  • Levendige voorbeelden zijn gemakkelijk te onthouden, maar kunnen eerder de uitzondering dan de regel zijn

7. Langzame verandering is ook verandering (noodlot-instinct)

Veel dingen lijken constant (of het nu over mensen, landen, religies of culturen gaat) doordat de verandering geleidelijk gaat. Maar zelfs kleine, langzame veranderingen kunnen geleidelijk tot grote veranderingen leiden.

  • Houd de geleidelijke verbeteringen bij. Elk jaar een kleine verandering kan zich vertalen in een enorme verandering in de loop van tientallen jaren.
  • Update je kennis. Sommige kennis raakt snel verouderd. Technologie, landen, samenlevingen, culturen en religies veranderen voortdurend.
  • Praat met je grootouders. Als je wil weten hoe waarden zijn veranderd, denk dan aan de waarden van je grootouders en hoe ze verschillen van de jouwe.
  • Verzamel voorbeelden van culturele verandering. Bedenk dat de ‘hedendaagse cultuur’ er gisteren ook moet zijn geweest en er morgen ook zal zijn.

8. Zorg dat je een gereedschapskist krijgt (enkel perspectief-instinct)

Het is beter om vanuit verschillende invalshoeken naar problemen te kijken om ​​zaken beter te begrijpen en praktische oplossingen te vinden.

  • Test je ideeën. Verzamel niet alleen voorbeelden waaruit blijkt hoe goed je favoriete ideeën zijn.
  • Claim geen expertise buiten je vakgebied: wees bescheiden over wat je niet weet. Let ook op de grenzen van de expertise van anderen.
  •  Als je een probleem grondig hebt geanalyseerd, kun je het belang van dat probleem of van je oplossing overdrijven. Onthoud dat geen enkele tool goed is voor alles. Als je favoriete idee een hamer is, zoek dan collega’s met schroevendraaiers, moersleutels en meetlinten. Sta open voor ideeën uit andere vakgebieden. Cijfers, maar niet alleen maar cijfers. De wereld kan niet zonder cijfers worden begrepen, maar het kan ook niet enkel met cijfers worden begrepen.
  • Pas op voor eenvoudige ideeën en eenvoudige oplossingen. De geschiedenis zit vol met visionairs die eenvoudige utopische visies gebruikten om vreselijke acties te rechtvaardigen. Verwelkom complexiteit. Combineer ideeën. Maak compromissen. Los per geval problemen op.

9. Wijs geen schuldige aan (zondebok-instinct)

Door een schuldige aan te wijzen, mis je andere mogelijke verklaringen. Bovendien blokkeert het ons vermogen om soortgelijke problemen in de toekomst te voorkomen.
• Zoek naar oorzaken, niet naar schurken. Wanneer er iets misgaat, zoek dan niet naar een persoon of een groep. Accepteer dat slechte dingen kunnen gebeuren zonder dat iemand dat van plan is. In plaats daarvan besteed je je energie aan het begrijpen van de meerdere oorzaken, of systemen, die de situatie hebben gecreëerd.
• Zoek naar systemen, niet naar helden. Wanneer iemand beweert iets goeds te hebben gedaan, vraag je dan af of het sowieso al was gebeurd, dus ook als de persoon in kwestie niets gedaan had. Geef het systeem enige eer.

10. Zet kleine stapjes (urgentie-instinct)

Een beslissing kan urgent aanvoelen, maar is zelden de eindanalyse.

  • Wanneer je urgentie-instinct wordt geactiveerd, is er vaak geen ruimte meer voor het maken van een goede analyse. Vraag om meer tijd en meer informatie.
  •  Alleen relevante en nauwkeurige gegevens zijn nuttig. Als iets urgent en belangrijk is, moet het worden gemeten. Pas op voor gegevens die relevant lijken, maar die onnauwkeurig zijn.
  • Elke voorspelling over de toekomst is onzeker. Pas op voor voorspellingen die dat feit niet erkennen. Dring aan op een hele reeks scenario’s, nooit alleen het beste of het slechtste geval. Vraag hoe vaak dergelijke voorspellingen eerder gedaan zijn.
  • Wees op je hoede wanneer om drastische actie wordt gevraagd. Vraag wat de bijwerkingen zullen zijn. Vraag hoe het idee is getest. Stapsgewijze, praktische verbeteringen en evaluatie van de impact zijn minder dramatisch, maar meestal wel effectiever.
Terug naar de vorige pagina

Door de site te te blijven gebruiken, gaat u akkoord met het gebruik van cookies. meer informatie

De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies "om u de beste surfervaring mogelijk. Als u doorgaat met deze website te gebruiken zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of u klikt op "Accepteren" hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.

Sluiten