Waarom we de ‘ongelijkheidsdata’ van Oxfam nog eens moeten narekenen

De rijken worden steeds rijker en de armen steeds armer. Dat is de boodschap van het ‘Inequality Report’ van Oxfam, waarvan vandaag een nieuwe jaarlijkse editie verscheen. Miljardairs zagen hun vermogen in 2018 met 2,5 miljard dollar per dag toenemen, de armsten zagen het hunne met 11% afnemen. De 26 allerrijksten bezitten nu evenveel aan vermogen dan de 3,4 miljard armsten. De kloof tussen arm en rijk, kortom, groeit alsmaar door.

Door Mirjam Vossen

Maar klopt het wel dat de armen steeds armer worden? Nee, zegt Johan Norberg, auteur van ‘Vooruitgang’. Hij noemt de rekenmethode van Oxfam ‘misleidend. De organisatie kijkt namelijk alleen naar het vermogen van mensen, en niet naar bijvoorbeeld het inkomen. En dan is een Amerikaanse, net afgestudeerde fiscaal-jurist extreem arm. Hij heeft immers niet alleen een glansrijk carrièreperspectief, maar ook een torenhoge studieschuld. Volgens de Oxfam-methode is hij armer dan een Congolese boerin die nauwelijks inkomsten en bezittingen heeft. Zij heeft immers ook geen schulden.

Die rare berekening is terug te zien in de cijfers onder het Oxfam-rapport: bijna 20 procent van de ‘allerarmsten’ woont in de VS en Europa, terwijl in China geen extreem arme mensen meer zijn. Dat kun je met recht misleidend noemen. Temeer omdat de teksten en foto’s alleen gaan over armen in ontwikkelingslanden, niet over rijken met schulden.

Met de rekenmethode van Oxfam krijg je cijfers waarmee je de wereld makkelijk kunt choqueren. Maar ze dragen weinig bij aan ons begrip van een wereld waarin armoede snel daalt.

Oxfam had ook nog een ander verhaal kunnen vertellen. Dat, bijvoorbeeld, de extreme armoede tussen 2008 en 2018 daalde van 21% naar minder dan 9%. Of dat in 1990 nog 93 kinderen op de duizend stierven voor hun vijfde jaar, en dat dit er nu 39 zijn.

Met recht had Oxfam zelfs mogen claimen dat zij een niet te onderschatten bijdrage aan deze prachtige ontwikkelingen leverde.

 

Afbeelding van de Oxfamwebsite, waar het rapport wordt samengevat

 

Reactie van Oxfam, Esmé Berkhout, Policy lead tax justice / inequality campaign (per e-mail)

“…. Wat wij ook in ons rapport schrijven is dat inkomensongelijkheid inderdaad is gedaald. Ook erkennen we in ons rapport dat het aantal mensen dat in extreme armoede leeft nog steeds daalt en dat is goed nieuws. Maar de vaart waarin extreme armoede wordt teruggedrongen neemt af. Ook de wereldbank concludeert dat we de doelstelling extreme armoede uit te bannen niet gaan halen in 2030 als we de extreme ongelijkheid niet aanpakken. Miljarden mensen leven op een inkomen net boven het extreme armoede-niveau. De WereldBank heeft berekend dat 3,4 miljard mensen, bijna de helft van de wereldbevolking, rond moet komen van minder dan $5,50 per dag. Het is het bezit van deze groep mensen dat extreem kwetsbaar is. Jaarlijks worden 100 miljoen mensen verder de armoede in geduwd omdat zij noodzakelijke gezondheidskosten anders niet kunnen betalen.

Ik verbaas me over de 20% die wordt genoemd, volgens mij is de grafiek niet goed gelezen. Volgens onze cijfers leeft van de armste helft van de wereldbevolking 26% in India, 21% in Sub-Sahara Afrika, slechts 2% in Noord Amerika en 8% in Europa. Daarnaast gaat het stuk voorbij aan het feit dat veel mensen in relatief rijke landen schulden hebben én arm zijn (en niet allemaal veelbelovende fiscaal-juristen), denk aan alleenstaande moeders in de VS die zich in de schulden moeten steken voor hun zorgrekening. Er is dus nog veel werk aan de winkel, in arme en in rijke landen.”

 

Reactie World’s Best News

Artikelen van World’s Best News zijn bedoeld om grote, evidente en wetenschappelijk beargumenteerde trends zichtbaar te maken, met name over thema’s als armoede, oorlog & vrede en milieu. Wanneer individuen of organisaties met berichten komen die in strijd zijn met dergelijke trends, dan reageert World’s Best News daar op. Dat doen we ook wanneer deze berichten (al dan niet bedoeld) aanleiding geven tot een verkeerde beeldvorming.

Naar inschatting van World’s Best News was zeker dit laatste het geval bij de publicatie van het Oxfam-rapport over groeiende ongelijkheid. Oxfam spreekt over ongelijkheid in ‘wealth’, in ‘vermogen’ en niet over ongelijkheid in inkomen. Het is een nuance die niet iedereen doorheeft en die ook weinig zegt over bijvoorbeeld af- of toenemende armoede in de wereld. Oxfam doet bovendien weinig om verkeerde interpretaties te corrigeren. Daarom meldt bijvoorbeeld radiozender BNR ‘Superrijken worden rijker, onderlaag armer’, terwijl NRC Handelsblad kopt met ‘Fantastisch jaar voor miljardairs, maar armsten gaan er op achteruit’.

Bron: Our World in Data, Worldpopulation living in extreme poverty

Dergelijke krantenkoppen zijn evident onwaar. Wereldwijde armoede neemt al sinds 200 jaar af en de laatste decennia gebeurt dat bovendien in een hoog tempo. Volgens de laatste cijfers van de Wereldbank daalde het percentage extreem armen van 35,9 procent in 1990 tot 10 procent vandaag. Dat betekent dat in nog geen 30 jaar tijd de extreme armoede met een kwart afnam.

Het criterium voor extreme armoede is door de Wereldbank vastgesteld op 1,90 dollar per persoon per dag. World’s Best News zal als eerste toegeven dat iemand die bijvoorbeeld 1,95 per dag verdient nog steeds veel te arm is. Maar om te kunnen bepalen of extreme armoede toe- of afneemt, hebben we over lange tijd één maatstaf nodig, en dat is dus die 1,90 dollar.

Oxfam gebruikt in haar rapport een criterium voor extreme armoede van 5,50 dollar per dag. Dat is natuurlijk Oxfams goed recht. Maar onder deskundigen wordt die grens daar dus niet gelegd. 5,50 dollar per dag, dat is het inkomen van iemand uit een ‘lager middeninkomensland’. Desondanks kan ook met dit bedrag als maatstaf de vooruitgang goed zichtbaar worden gemaakt. In 1990 was nog 67 procent van alle mensen wereldwijd goed voor 5,50 dollar per dag, volgens de laatste cijfers van de Wereldbank is dat nu 47 procent. Deze groep is dus in 30 jaar met een vijfde afgenomen.

Als laatste: vermogen is geen geschikte maatstaf om iets te zeggen over armoede en rijkdom, Mirjam Vossen maakte dat al duidelijk door de ‘extreem arme’ jurist -want met een negatief vermogen: een studieschuld- te vergelijken met een ‘arme’ boerin uit Congo, zonder vermogen. Hoe vreemd dit uitpakt op wereldschaal valt op te maken uit onderstaand ‘armoedegrafiekje’ van Credit Suisse, dat de cijfers leverde voor het Oxfam rapport. Uit dit grafiekje blijkt al meteen dat er vrijwel géén extreem ‘onvermogende’ Chinezen meer zijn, terwijl volgens dit grafiekje wel nog ‘extreem onvermogen’ voorkomt in Europa en de Verenigde Staten.

Bron: Credit Suisse, Global Wealth Databook 2018, via World Economic Forum, 2019

Kijken we echter niet naar vermogen, maar naar inkomen, gemeten naar de door Oxfam gebruikte 5,50 dollar per dag, dan is nog 27 procent van de Chinezen arm, terwijl dat lot in de Verenigde Staten nog maar 2 procent van de bevolking treft, terwijl de Europese Unie simpelweg geen armoede van 5,50 dollar meer kent. Dit zijn de Wereldbankcijfers die World’s Best News gebruikt en waarmee we een werkelijkheidsgetrouw beeld van de wereldwijde ontwikkelingen hopen te geven.

Verder is World’s Best News het volledig met Oxfam eens dat we veel meer in moeten zetten op het terugdringen van wereldwijde armoede en ongelijkheid. WBN beschouwt zich in dit streven als een trouwe bondgenoot van Oxfam. Zonder wrijving is er echter geen warmte. Waarvan akte.

Terug naar de vorige pagina

Door de site te te blijven gebruiken, gaat u akkoord met het gebruik van cookies. meer informatie

De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies "om u de beste surfervaring mogelijk. Als u doorgaat met deze website te gebruiken zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of u klikt op "Accepteren" hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.

Sluiten