Chapeau ngo: zo won BRAC van de wildpoepers

Ontwikkelingsorganisaties krijgen veel voor elkaar. Maar ze laten niet vaak zien welke vooruitgang ze bereiken. World’s Best News zet organisaties graag in het zonnetje die dat wél doen. Deze week is dat BRAC, een ontwikkelingsorganisatie in Bangladesh.

Wat horen we over BRAC? In 9 jaar tijd zorgde BRAC dat meer dan 5 miljoen huishoudens in Bangladesh een toilet kregen. Mede dankzij BRAC is het wildpoepen in het land nagenoeg uitgebannen, zo meldde weekblad The Economist deze week. Het aantal sterfgevallen door diarree is in twee decennia met maar liefst 90 procent gedaald.

Dat is fantastisch! Laten we in heel de wereld overal toiletten neerzetten. Zo simpel is het helaas niet. Alleen wc’s neerzetten heeft geen zin. Ook niet als je erbij vertelt hoe onhygiënisch wildpoepen is. Dat zien we aan buurland India. De overheid investeert daar enorm in openbare wc’s en in voorlichting over hygiëne. Allemaal gratis. Maar volgens de WHO poept 40 procent van de Indiërs toch liever buiten.

Hoe krijgt Bangladesh wél iedereen op de pot? Het gaat om gedragsverandering, en het sleutelwoord daarin is schaamte. Buiten poepen moet oneervol worden. Een ‘truc’ van ontwikkelingsorganisaties was bijvoorbeeld het werken met landkaarten. Ze vroegen dorpelingen waar die hun behoefte deden. Vervolgens tekenden ze de plekken in op een kaart, die ze aan het hele dorp lieten zien. De populairste poepplekken bleken vlakbij huizen en moskeeën. Dat zorgde voor een schok, een collectief schaamtegevoel en een aardverschuiving in het gedrag. Buiten poepen kreeg een stigma.

Het gaat niet om de wc’s, het gaat om de sociale norm. Precies. Ngo’s in Bangladesh hadden dat beter in de gaten dan in buurland India. Zo deed BRAC nog een ontdekking over sociale normen van arm en rijk. Aanvankelijk was er in de dorpen waar ze werkten behoorlijk wat weerstand tegen latrines. Maar de allerarmsten stonden het meest open voor advies van experts. BRAC begon met latrines bouwen voor hen. Vervolgens oefenden ze druk uit op de rijkere families om het voorbeeld te volgen.

De armsten als trendsetters? Ja, je zou verwachten dat het andersom is, en dat de armen de rijkeren kopiëren. Maar volgens Mushfiq Mobarak, een onderzoeker aan de Yale Universiteit, werkt het in dit geval niet zo. Een arme hoeft zich niet te schamen als hij niet hetzelfde heeft als een rijke. Een rijke moet zich wel schamen als hij geen toilet heeft, terwijl de armste gezinnen in het dorp er wel een hebben. Een toilet bezitten werd een statussymbool.

En dat allemaal dankzij BRAC. Nee, dat is teveel eer. De credits moeten ook naar de overheid van Bangladesh, die de afgelopen decennia serieus werk maakte van sanitatie. De eer gaat ook naar tientallen andere ontwikkelingsorganisaties, lokaal en internationaal, waaronder het Nederlandse Simavi en Both Ends. Maar de eer komt nog het meest toe aan gezinnen in Bangladesh die investeerden in een eigen toilet. De afgelopen jaren werd tweederde van de latrines niet gebouwd door de overheid of door een ngo, maar door huishoudens zelf.

Wat leren we van deze casus? Dat een land, ondanks economische armoede, toch goede vooruitgang kan boeken op gebied van gezondheid. Het inkomen per persoon in Bangladesh is de helft van dat in India. Maar de kindersterfte is er lager – lager zelfs dan het wereldwijde gemiddelde.

Terug naar de vorige pagina

Door de site te te blijven gebruiken, gaat u akkoord met het gebruik van cookies. meer informatie

De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies "om u de beste surfervaring mogelijk. Als u doorgaat met deze website te gebruiken zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of u klikt op "Accepteren" hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.

Sluiten