Hoe een Afrikaanse filantroop probeert zijn continent beter bestuurd te krijgen en daarin lijkt te slagen

http_com-ft-imagepublish-prod-s3-amazonaws-com_1d183326-c69e-11e7-aa33-c63fdc9b8c6c

‘Waarom zijn wij Afrikanen zo arm?’ Dat vroeg de Soedanese Mo Ibrahim zich af tijdens één van de vele vluchten die hij over ‘zijn’ continent Afrika maakte. Het waren de jaren negentig en hij was een succesvol zakenman die in de telecomwereld inmiddels miljoenen had verdiend. Het antwoord op zijn vraag vond hij in de vele deals die hij maakte met regeringen van het arme continent: Afrikanen zijn zo arm omdat ze bestuurd worden door incapabele, corrupte regeringen.

Versnelde vooruitgang

En daar moest verandering in komen, vond hij. Hij besloot een punt te zetten achter zijn telecomcarrière -hij verkocht zijn laatste bedrijf in 2004 voor 3,4 miljard dollar- en werd fulltime filantroop. In 2006 zette hij de Mo Ibrahim Foundation op. Het doel van deze stichting: het bevorderen van goed bestuur in Afrikaanse landen. Verantwoordelijke leiders beloont hij sindsdien met de jaarlijkse ‘Ibrahim Prize for Achievement in African Leadership’ van vijf miljoen dollar. Landen met een goed bestuur wil hij in het zonnetje zetten middels de zogenaamde Ibrahim Index of African Governance (IIAG).

De resultaten van zijn laatste index, zullen Ibrahim vrolijk stemmen: in de afgelopen tien jaar zijn veertig van de 54 Afrikaanse landen erop vooruit gegaan wat betreft goed bestuur. In de afgelopen vijf jaar zijn er achttien hiervan – een derde van de landen van het continent en goed voor 58 procent van alle Afrikanen – erin geslaagd hun vooruitgang te versnellen. Hieronder vallen onder meer Ivoorkust, Marokko, Namibië, Nigeria en Senegal.

Afrika: algemene score wat betreft bestuur 2007-2016. Bron: Mo Ibrahim Foundation

Afrika: algemene score wat betreft bestuur 2007-2016. Bron: Mo Ibrahim Foundation

Meer participatie en aandacht voor mensenrechten

De lijst is gebaseerd op de data van 36 internationale instellingen, officiële statistieken en burgeronderzoeken.  Onderzoekers rekenen met honderd indicatoren die zijn ondergebracht in vier hoofdcategorieën: veiligheid en rechtsstaat, participatie en mensenrechten, duurzame economische kansen en menselijke ontwikkeling.

Wel benadrukt de stichting dat extra inzet nodig is, omdat de vooruitgang wat betreft goed bestuur minder snel gaat dan vijf jaar geleden. In de categorie menselijke ontwikkeling constateert de stichting eveneens een positieve trend, maar waarschuwt het ook hier dat deze ontwikkeling momentum zou kunnen verliezen, vooral als het gaat om onderwijs. Participatie en mensenrechten is de enige categorie waarin Afrika haar vooruitgang versnelt, al is die de laatste vijf jaar minder snel gegaan dan de vijf jaar daarvoor.

Bestuur in Afrika. Donkergroen: versnelde verbetering, lichtgroen: vertraagde verbetering, roze: waarschuwingssignalen, geel: 'bouncing back', oranje: vertraagde verslechtering, rood: versnelde verslechtering. Bron: Mo Ibrahim Foundation

Bestuur in Afrika. Donkergroen: versnelde verbetering, lichtgroen: vertraagde verbetering, roze: waarschuwingssignalen, geel: ‘bouncing back’, oranje: vertraagde verslechtering, rood: versnelde verslechtering. Bron: Mo Ibrahim Foundation

Meer verlangen naar meer zeggenschap

Vergeleken met dertig jaar geleden is de vooruitgang nog beter te zien: honderden miljoenen Afrikanen zijn nu een heel stuk beter af dan in de jaren tachtig, toen dictaturen nog de norm waren. Vrijheid en democratie zijn de afgelopen decennia stevig gegroeid. Sinds de millenniumwisseling is het aantal ‘staatsgrepen van binnenuit’ fors gedaald. De meeste landen organiseren tegenwoordig verkiezingen en steeds vaker wordt de macht vreedzaam overgedragen. Een belangrijk voorbeeld is het immense en lange tijd dictatoriaal geregeerde Nigeria, waar de regering in 2015 de macht soepel overdroeg aan de oppositie. In 2016 vonden ook in Ghana en Zambia vrije en goed georganiseerde verkiezingen plaats.

En ook al lijkt het democratiseringsproces (even) te vertragen, wat zeker niet vertraagt is het verlangen van Afrikanen naar meer zeggenschap over hun regeringen. Dat zegt Professor of Democracy Nic Cheeseman van de University of Birmingham in een artikel in Newsweek. Bovendien verstedelijkt Afrika in hoog tempo en laten steeds meer Afrikanen zich via social media en een groeiend aantal televisiestations informeren over politieke situatie in hun land.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*

Spring naar de toolbar