Moeten we ons zorgen maken over bevolkingsgroei in Afrika?

Op 28 november was Ralf Bodelier te gast bij NPO Radio 1 naar aanleiding van een eerdere uitspraak van VVD Kamerlid Wybren van Haga die de ‘catastrofale’ groei van de Afrikaanse bevolking remmen. De vraag: Moet geboortebeperking voorrang krijgen boven doelen als voeding, gezondheidszorg en onderwijs. En vooral: hoe catastrofaal is die groei eigenlijk?

In het inleidende gesprek met EenVandaag benadrukte Bodelier dat Van Haga’s logica op het eerste gezicht glashelder is. Kinderen die niet geboren worden, hoeven ook niet op te groeien in armoede. Wanneer ouders maar een of twee kinderen krijgen, is er voldoende te eten, geld voor het ziekenhuis en kunnen ze allemaal naar school. En wanneer die kinderen gevoed, onderwezen, gezond en aan het werk zijn, komen ze niet naar Europa. Want daar gaat het bij Van Haga natuurlijk ook om.

Wat Van Haga waarschijnlijk niet weet, stelde Bodelier, is dat family planning al héél diep geworteld is in ontwikkelingssamenwerking. Niet alleen grote donorlanden als Nederland*, ook alle ontwikkelingsorganisaties (afgezien van enkele streng christelijke) ondersteunen toegang tot voorbehoedsmiddelen. Dat doen ze niet alleen omdat minder kinderen per gezin een beter leven voor deze kinderen betekent. Dat doen ze ook omdat vrouwen het recht moeten hebben zelf over hun lichaam te beslissen. Family planning is dan ook verankerd in de Duurzame Ontwikkelingsdoelen van de Verenigde Naties **

Toen Trump vorig jaar daarvan afweek, richtte minister Ploumen meteen ‘She Decides’ op, een pot met geld om vrouwen toegang te blijven verschaffen tot seksuele voorlichting, anticonceptie en, wanneer dat nodig is, veilige abortus.

Het doorslaggevende verschil met de door Wybren van Haga’s voorgestelde aanpak is, dat iedereen aan de andere kant begint: uit álle ervaringen en élk onderzoek blijkt dat seksuele voorlichting en anti-conceptie pas aanslaan op het moment dat de welvaart toeneemt en de kans op overleven van de kinderen groot is. Dán staan mensen pas open voor geboortebeperking. Want mensen nemen niet zoveel kinderen omdat het zo gezellig is. Je hoopt dat voldoende kinderen overleven om voor jou te zorgen op je oude dag. Pas wanneer je het gevoel hebt dat de meeste kinderen overleven, begin je met family planning. Wanneer je aan de andere kant begint, gaat dat nogal eens gepaard met veel geweld: bijvoorbeeld de wrede een-kind politiek van China en India, waar miljoenen vrouwen gedwongen werden tot abortus.

* ‘reproductieve gezondheidszorg’ is een van de zes speerpunten van het Nederlands ontwikkelingsbeleid. Zo heeft dit kabinet dit jaar vier miljoen extra vrouwen en meisjes toegang geboden tot moderne anticonceptie.  Dit staat in de Rijksbegroting 2018.

** SDG 3.7 Tegen 2030 universele toegang tot seksuele en reproductieve gezondheidszorgdiensten garanderen, met inbegrip van diensten voor gezinsplanning, informatie en opvoeding, en voor de integratie van reproductieve gezondheid in nationale strategieën en programma’s
SDG 5.6 Verzekeren van universele toegang tot seksuele en reproductieve gezondheidszorg en reproductieve rechten

Luister hier het fragment.

Het Betoog

Wel, op dit moment wonen in Afrika 1,3 miljard mensen. Over vijftig jaar, in 2068 wonen er 3,9 miljard. Dat is een verdriedubbeling.

Nu zegt dat nog niet zoveel, want Afrika is groot. Afrika is net zo groot als Japan én Mexico én India én China én de Verenigde Staten én alle landen van Europa samen. In al deze landen wonen in totaal 3,9 miljard mensen. En 3,9 miljard is precies het aantal mensen dat we 2068 in Afrika verwachten.

Wie deze cijfers tot zich door laat dringen, beseft dat we ons druk maken om een toekómstig verschijnsel dat in de rest van de wereld nú al vanzelfsprekend is.

Ja, je kunt tegenwerpen dat al die landen rijk genoeg zijn om zo’n grote bevolking te dragen. Maar ooit waren wij ook arm. En ondanks onze enorme bevolkingsgroei, is het ons ook gelukt om rijk en welvarend te worden. Waarom zou dat Afrika niet ook lukken?

Ja, het zou goed zijn wanneer de bevolking in Afrika wat minder hard zou groeien. Maar van een catastrofe is geen sprake.

Meer info over bevolkingsgroei per continent? Kijk het filmpje van Gapminder, Hans Rosling.

Terug naar de vorige pagina

Door de site te te blijven gebruiken, gaat u akkoord met het gebruik van cookies. meer informatie

De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies "om u de beste surfervaring mogelijk. Als u doorgaat met deze website te gebruiken zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of u klikt op "Accepteren" hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.

Sluiten