Of je het gelooft of niet: criminaliteit neemt af

Het CBS bracht deze week goed nieuws: sinds 35 jaar is de criminaliteit in Nederland niet zo laag geweest. In de media kreeg vooral ongeloof hierover aandacht.

door Marga van Zundert

Op elke duizend inwoners registreerde de politie vorig jaar 49 misdrijven, meldt het Centraal Bureau voor Statistiek (CBS). Dat was in 2001 en 2002 nog bijna het dubbele: 93 per duizend inwoners. Prachtig nieuws want het gaat om een forse daling in het aantal diefstallen, inbraken en vernielingen, veelvoorkomende criminaliteit waar burgers veel last van hebben. Maar ook het aantal moorden –gelukkig een zeldzaamheid- is bijna gehalveerd.

In heel West-Europa is een kentering in veiligheid te zien sinds het millennium. Steeg het aantal misdrijven gestaag vanaf 1960, inmiddels zijn we na een piek rond 2000 terug op het criminaliteitsniveau van 1980. Die daling is maar voor een klein deel te verklaren door een afname in aangiftebereidheid, rapporteert het CBS. Ook de veiligheidsmonitor, die jaarlijks 150.000 willekeurige Nederlanders vraagt of zij slachtoffer zijn geworden van criminaliteit, laat eenzelfde trend zien.

Ongelooflijk

Goed nieuws dus, zelfs bijna te mooi om waar te kunnen zijn. Het NOS-journaal verzamelde twitterberichten: ‘Hahahahaha, zelfs een kleuter weet dat dit niet klopt.’ ‘Het schieten, steken en moorden is nog nooit zo erg geweest.’ De Telegraaf ging de straat op voor interviews: ‘Ik geloof er geen moer van.’ ‘De regering kan van alles zeggen.’

Het veiligheidsgevoel van ‘de Nederlander’ klopt niet met de opbeurende feiten. Volgens massapsycholoog Jaap van Ginneken is het gevoel van onveiligheid groter dan ooit. Hij wijt dat vooral aan de nieuwe media. ‘Alles wat erg is, kunnen wij onmiddellijk zien, van over de hele wereld, live en in kleur, heel indringend.’ Criminoloog Marc Schuilenburg van de Vrije Universiteit wees in de pers op de rol van populisten die continu hameren op onveiligheid en criminaliteit.

Preventie

Het CBS twijfelt niet aan de geconstateerde daling, al heeft het onderzoeksbureau geen eenduidige verklaring. Het noemt als mogelijke oorzaken de grote afname van het aantal heroïnegebruikers, de toegenomen preventie en beveiliging tegen inbraak en (auto)diefstal, en de ‘sterke culturele afwijzing van criminaliteit’.

Gelukkig kreeg het goede nieuws wel de aandacht die het verdient van bijvoorbeeld columnist Ozcan Akyol in het AD en van de jonge nieuwssite Vance.