Somalië aan de vooravond van nieuwe verkiezingen

Als volksvertegenwoordiger in Mogadishu ben je je leven niet zeker. Verschillende parlementariërs kwamen al om het leven door bomaanslagen en liquidaties. En toch ontpopt het Nationaal Federaal Parlement in Mogadishu zich tot baken van de prille staatsvorming in het door terreur geplaagde Somalië. Eind van de maand staan nieuwe verkiezingen gepland.

Aanslag op parlement

Het is nog vroeg als op woensdagochtend 31 augustus vanuit Villa Somalia een luide explosie vernomen wordt. De paniek slaat al snel om in het routinematig volgen van de veiligheidsprotocollen. Het is de zoveelste aanslag in de hoofdstad van Somalië, en wederom is de zwaarbeveiligde presidentiële compound beschadigd. Niet de President van de Federale Republiek is het doelwit, maar het Somalische parlement dat er eveneens is gehuisvest. Een collega ter plaatse brengt ons kort na de gebeurtenissen op de hoogte en stelt ons gerust: “I am okay, but we will have to rebuild the offices again!”.

Gedurende twintig jaar burgeroorlog werden alle formele en informele instituties in Somalië afgebroken. Na een moeilijke transitiefase werd in 2011 eindelijk een nieuw parlement gekozen. Samen met het daaruit voortvloeiende staatshoofd en regering, stelden zij zich de taak te bouwen aan een nieuw Somalië. In de Somali Compact en Vision 2016 werd gedetailleerd opgenomen hoe men dat zou gaan doen: politieke verzoening, een federaal stelsel, een nieuwe grondwet, opzetten van de rechtsorde en het herstarten van de economie. Én het organiseren van vrije verkiezingen in 2016.

De hooggespannen verwachtingen zijn lang niet allemaal uitgekomen. Het land staat nog steeds onderaan de globale welvaarts- en vrijheidsrankings, de invloed van de centrale regering rijkt niet veel verder dan de hoofdstad Mogadishu en de langverwachte herziening van de grondwet is ook nog niet afgerond.

Lichtpuntjes

Er zijn echter ook lichtpuntjes. Zo neemt de bedrijvigheid de laatste jaren snel toe, met name in de hoofdstad, en worden er zelfs netto stijgingen in het bruto binnenlands product geboekt. Belangrijker nog, escalatie van nieuwe interne conflicten is voorkomen. Sinds de succesvolle getrapte verkiezingen van 2011 balanceert Somalië namelijk op een fragiele maar werkzame machtsverdeling tussen de verschillende etnische clans. Die komt onder andere tot uitdrukking in het Nationale Federale Parlement (NFP). Dat bestaat uit vertegenwoordigers van de belangrijkste bevolkingsgroepen en is een belangrijke rol toegedicht in het voorbereiden van wetten die de wederopbouw van Somalië zouden moeten bespoedigen.

Het parlement functioneert

In de loop van de jaren heeft het parlement zich gemanifesteerd als één van de weinige instituties die werkelijk functioneert: belangrijke wetten werden aangenomen ter verbetering van het investeringsklimaat en verschillende commissies werden aangesteld die het politieke proces in goede banen moeten leiden, zoals de Kiescommissie. Daarnaast zijn de kamerleden steeds actiever in hun controlerende taak. Met regelmaat worden regeringsfunctionarissen ter verantwoording geroepen.

Hulp van AWEPA

Nederland en de EU hebben daaraan bijgedragen via de organisatie AWEPA, dat het NFP bijstaat met technische assistentie. In samenwerking met de Somalische diaspora en met organisaties zoals de Verenigde Naties, is er flink ingezet op het versterken van de basisstructuren die een parlement nodig heeft: fysieke kantoren (die regelmatig herbouwd moeten worden), maar vooral ook een intern reglement dat duidelijk de parlementaire procedures vastlegt, een goed functionerende administratie en goed leiderschap.

Zo werden bijvoorbeeld vrouwlijke kamerleden ondersteund in het opzetten van een vrouwen caucus, zodat zij effectiever kunnen pleiten voor gelijke behandeling en politieke inspraak. Inzet is onder andere de naleving van de grondwettelijke bepaling dat 30% van de parlementszetels voor vrouwen gereserveerd zijn. Momenteel is dat nog geen 15%.

Point of no return

Dergelijke ontwikkelingen illustreren dat het in het Somalië van 2016 wel degelijk mogelijk is om stabiele instituties op te bouwen. Niet zo gek dus dat juist parlementariërs doelwit zijn van Al Shabab aanslagen. Hoofd van de VN-missie in Somalia, Michael Keating, kwalificeerde recentelijk nog de aanslagen van Al-Shabab als “wanhopige pogingen om de politieke vooruitgang te dwarsbomen”. Zijn Nederlandse deputy Peter de Clercq geeft aan dat onder andere door het werk van het NFP, Somalië een point of no return heeft bereikt. Oftewel, dat een terugkeer naar de jaren van anarchie zo goed als uitgesloten is.

Testcase

De eerste echte grote test volgt eind deze maand. Dan zullen de Somalische clan-hoofden, verenigd in Electoral Colleges een nieuw parlement en regering kiezen. Dan zal blijken hoe duurzaam de zorgvuldig gesmede relatieve politieke stabiliteit is.

Door de site te te blijven gebruiken, gaat u akkoord met het gebruik van cookies. meer informatie

De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies "om u de beste surfervaring mogelijk. Als u doorgaat met deze website te gebruiken zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of u klikt op "Accepteren" hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.

Sluiten